VIDEO | Crkva Uspenja Presvete Bogorodice u Gabeli – malo znani nacionalni spomenik

2370

Malo je poznato da Gabela, osim utvrde, ima još jedan nacionalni spomenik – Crkvu Uspenja Presvete Bogorodice.

Ova crkva pripada Srpskoj pravoslavnoj crkvi i eparhiji zahumsko-hercegovačkoj i primorskoj, a izgrađena je 1864. godine

Novac za izgradnju ukupno sedam crkvi Zahumsko-hercegovačke i primorske eparhije prikupio je mostarski parohijski sveštenik Prokopije Čokorilo u Rusiji. Sredstva je dao i sultan Abdul Aziz (1861–1876). Crkva kroz svoju povijest nije rušena.

Spomenik, grobnica-kosturnica podignut je 1946. pravoslavnim Srbima ubijenim 1941. u dolini rijeke Neretve. Tijekom rata u Bosni i Hercegovini 1992–1995 porušena je spomen-kosturnica koja je obnovljena 2009. godine.

Nacionalni spomenik čine Hram Uspenija Presvete Bogorodice i pravoslavno groblje sa 155 krstača i porodičnih grobnica, te ikonostas sa dvanaest ikona. Nalazi se na lokalitetu Rivina, u mahali Brijeg, oko 80 metara sjeverozapadno od arheološkog područja Stari grad Gabela.

Prema konceptu prostorne organizacije pripada jednobrodnim crkvama sa pripratom, naosom i polukružnim oltarskim prostorom i zvonikom na preslicu. Dimenzije su 14,15 x 7 metara (sa oltarskim prostorom i visina sa zvonikom oko 11 metara).

Ikonostas je dimenzija 480 x 441 cm, sa 12 ikona i Carskim dverima. Ukrašen je arhitektonskim elementima, pilastrima, koji dijele polja sa ikonama raspoređenimu u tri horizontalne zone.